ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ ΠΑΜΠΛΕΚΗΣ.

Ξυλογραφία που "κοσμεί" τη δυσώδη "Ακολουθία" που σατυρίζει το Χριστόδουλο Παμπλέκη.	Ο Χριστόδουλος Ευσταθίου Παμπλέκης γεννήθηκε το 1733 στον οικισμό Απάνω Χώρα του χωριού Μπαμπίνη. Το πρόβλημα της καταγωγής του Χριστόδουλου ξεκαθάρισε με τη δημοσίευση του χρονικού του Δημητρίου Τζούβαλη στο "Παρόν της Επαρχίας"" το 1965 από τον Γεώργιο Παπαδημητρίου. Από μικρός έμεινε ορφανός από μητέρα και προσβλήθηκε από ευλογιά χάνοντας το αριστερό του μάτι. Ο πατέρας του Στάθης ήταν παλιότερα κλέφτης στην περιοχή του Ολύμπου, που ήρθε για άγνωστο λόγο στο Ξηρόμερο και παντρεύτηκε τη κόρη του Τρυπογιώργου και από εκεί έγινε συγγενής με τον Γάτση. Το 1740 ο Στάθης πρωταγωνιστεί σε αιματηρό επεισόδιο με τους Τούρκους και αναγκάζεται να φύγει πάλι κλέφτης στον Όλυμπο παίρνοντας μαζί και τον Χριστόδουλο. Ύστερα από λίγο συνελήφθη από τους Τούρκους και γδάρθηκε ζωντανός και στη συνέχεια κομματιάστηκε. Τον μικρό Χριστόδουλο τον πήρε υπό την προστασία του ένας Λιτοχωρίτης με το όνομα Καλλίας. Ο Χριστόδουλος παρακολούθησε αρχικά το σχολείο στο Λιτόχωρο και αργότερα στη γειτονική Ραψάνη που στα μέσα του 18ου αιώνα ήταν σε ακμή και συντηρούσε ονομαστά σχολεία. Ήταν πνεύμα ανήσυχο και σε νεαρή ηλικία έφυγε για το ’γιο Όρος. Εκεί γράφτηκε στην Αθωνιάδα Σχολή με δάσκαλο τον Ευγένιο Βούλγαρη και διακρίθηκε για τις επιδόσεις του στα μαθηματικά. Κατά τη διάρκεια της μαθητείας του στην Αθωνιάδα έλαβε το μοναχικό σχήμα χωρίς όμως να αλλάξει το βαφτιστικό του όνομα. Στα 25 του χρόνια, απογοητευμένος από την κατάσταση που επικρατούσε τότε στην Αθωνιάδα, φεύγει για τη Ευρώπη. Αναχωρεί αρχικά για την Γαλλία όπου έμεινε για άγνωστο χρονικό διάστημα στο Παρίσι. Καρπός της εκεί θητείας του ήταν το πρώτο απ' όσα είναι γνωστά, βιβλίο του με τίτλο <<Η αληθής πολιτική>>. Στη συνέχεια ταξιδεύει στη Βιέννη, όπου πρόκειται να διδάξει γραμματική και τα υπόλοιπα εγκύκλια μαθήματα σε παιδιά ομογενών. Παράλληλα, συνεχίζει τις σπουδές του μελετώντας φιλοσοφία, θεολογία και μαθήματα θετικών επιστημών. Επόμενος σταθμός του θα είναι η Λειψία της Σαξονίας, πόλη στην οποία ασχολείται με φιλοσοφικές μελέτες και συνεχίζει τη διδακτική του δράση σε στενό κύκλο μαθητών του.
Κατά τη διαμονή του στη Βιέννη θα δημοσιεύσει -για πρώτη φορά επώνυμα- στα 1786 το έργο του Περί Φιλοσόφου . Σε αυτή την πραγματεία παρουσιάζει τις φιλοσοφικές θέσεις του Bacon, του Descartes, του Gassendi και άλλων δυτικών διανοητών από κοινού με τη νευτώνεια κοσμοαντίληψη και -κυρίως- τις ιδέες των Γάλλων Εγκυκλοπαιδιστών. Ακόμη, ακολουθώντας το πρότυπο των Διαφωτιστών μέμφεται τον αριστοτελισμό και την αρχαιολατρεία εν γένει, ενώ αποδέχεται τις αρχές της πειραματικής επιστήμης και το νέο μηχανιστικό κοσμοείδωλο που προβάλλεται στη δυτική Ευρώπη. Πέθανε στο νοσοκομείο της Λειψίας τον Αύγουστο του 1793. Η κηδεία του έγινε στις 4 Αυγούστου από τον ορθόδοξο ναό της πόλης. Ωστόσο, η αναφορά του σε επιχειρήματα της νεότερης μεταφυσικής για την ύπαρξη του Θεού και η κριτική της θρησκείας την οποία επιχειρεί, προκαλούν την έντονη αντίδραση εκπροσώπων της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Μέσα σε αυτό το κλίμα και με την προτροπή των ελληνικών συντηρητικών κύκλων της Βιέννης, ο Ε. Βούλγαρης καταδικάζει το βιβλίο του άλλοτε μαθητή του ως συμπίλημα "αποτρόπαιων και δύστηνων βιβλιαρίων" Ενδεικτική της τεταμένης κατάστασης που είχε δημιουργηθεί στους κόλπους του Ορθόδοξου κλήρου, υπήρξε η έκδοση λίγα χρόνια αργότερα (αρχές του 1793) μιας υβριστικής σάτιρας εναντίον του Παμπλέκη. Το κείμενο, που κυκλοφόρησε με τον τίτλο "Ακολουθία ετεροφθάλμου και αντιχρίστου Χριστοδούλου του εξ Ακαρνανίας", ανήκε πιθανότατα στον επίσκοπο Πλαταμώνος Διονύσιο ή κατ' άλλους στο συγγενή του Δ. Γοβδελά από τη Ραψάνη. Την απάντηση του Παμπλέκη σε αυτό δημοσίευσαν ανώνυμα οι μαθητές του μετά το θάνατό του στις 15/16 Αυγούστου του ίδιου χρόνου. Πρόκειται για ένα βιαιότατο αντικληρικό κείμενο που απορρίπτει στη βάση της τη χριστιανική θρησκεία καταδικάζοντας ως ιδιοτελή τη συμπεριφορά των λειτουργών της. Το "Περί Θεοκρατίας", όπως τιτλοφορούνταν το εν λόγω δημοσίευμα, προκάλεσε την οργή της Ανατολικής Εκκλησίας, που οδήγησε στον αφορισμό του από τον πατριάρχη Νεόφυτο τον Ζ΄ στις 12 Νοεμβρίου του 1793. Το κείμενο του αφορισμού, που κυκλοφόρησε σε έντυπη μορφή με την επιμέλεια του Δ. Γοβδελά, αναθεμάτιζε τον ήδη θανόντα συγγραφέα του επίμαχου βιβλιαρίου, τους πιθανούς αναγνώστες του, αλλά και τον ιερέα που έψαλλε στη νεκρώσιμη ακολουθία του Παμπλέκη. Ο Χριστόδουλος Παμπλέκης εντάσσεται στη δεύτερη γενιά των εκπροσώπων του Ελληνικού Διαφωτισμού μαζί με τον Ιώσηπο Μοισιόδαπα και τον Δημήτριο Καταρτζή και ήταν ο μοναδικό συστηματικός φιλόσοφος του 18ου αιώνα. Ήταν περιώνυμος λόγιος και συγκαταλεγόταν ανάμεσα στους λίγους συγγραφείς που τύχαιναν ιδιαίτερης εκτίμησης από τους Έλληνες διανοούμενους. Εξέφρασε όμως κάποιες ακραίες θέσεις και θεωρήθηκε γι' αυτό συμβολικό πρόσωπο για την εποχή του. Η επίσημη Εκκλησία στράφηκε τότε ενάντια σε κάθε κίνημα του διαφωτισμού και τους εκπροσώπους του. Ο Χριστόδουλος όμως ποτέ δεν ήταν άθεος, ποτέ δεν αμφισβήτησε την ύπαρξη του Θεού, ούτε τη νομιμότητα της Εκκλησίας. Αμφισβητεί όμως την εμπλοκή της στις κοσμικές υποθέσεις και στρέφεται ενάντια στις καταχρήσεις, στις υπερβολές και στις υπερβάσεις του κλήρου. Ήταν εξαίρετος στοχαστής που νεωτέριζε στις ιδέες του και οπαδός και κήρυκας της φιλοσοφίας του αστικού δικαίου. Έθιγε το κοινωνικό πρόβλημα και ήταν αμείλικτος κατήγορος των αυθαιρεσιών του ανώτατου κλήρου και των καλογήρων. Πολλές μελέτες και άρθρα έχουν γραφτεί γύρω από το έργο του Χριστόδουλου από λογίους, φιλοσόφους και φιλολόγους την μετέπειτα εποχή. Χαρακτηρίζεται από τους σύγχρονους φιλοσόφους ως μια σημαντική πνευματική προσωπικότητα της προεπαναστατικής περιόδου. Λόγιος και δάσκαλος, ο Χριστόδουλος Παμπλέκης τέθηκε ανοιχτά υπέρ των θέσεων των ευρωπαίων διαφωτιστών προκαλώντας με τις φιλοσοφικές του πεποιθήσεις την αντίδραση του ορθόδοξου κλήρου. Η στάση του αυτή οδήγησε τελικά στον αφορισμό του. Ωστόσο, παρά την επίσημη καταδίκη του έργου του, ο Έλληνας λόγιος είχε εκτιμηθεί από σημαντικές προσωπικότητες της εποχής του, όπως μαρτυρούν οι αναφορές στο πρόσωπό του -μεταξύ άλλων και- από τους πατριάρχη Καλλίνικο Γ΄ (1791) και λόρδο Βύρωνα.
Τις πληροφορίες για το Χριστόδουλο Παμπλέκη πήραμε από: 1) ΓΕΡ. ΗΡ. ΠΑΠΑΤΡΕΧΑ "ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ ΠΑΜΠΛΕΚΗΣ ΑΚΑΡΝΑΝ Ο ΑΠΟ ΜΠΑΜΠΙΝΗΣ ΞΗΡΟΜΕΡΟΥ. 'Εκδοση κοινότητας Μπαμπίνης 1997. 2)Ε. ΑΜΥΓΔΑΛΑΚΗ & Α. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ. Mονογραφία για το Χριστόδουλο Παμπλέκη στη διεύθυνση : http://195.134.75.8/authors/Pamplekis.html 3) Ημερολόγιο έτους 2003 έκδοση του Πολιτιστικού Συλλόγου Μπαμπινιωτών "Χριστόδουλος Παμπλέκης".