Η είσοδος του Ι.Ν. |
Τρία περίπου χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Βόνιτσας, λίγο πριν από την Κοίμηση
της Θεοτόκου (Παναγούλα) του 1726 βρίσκεται ο μικρός ναίσκος της Παναγίας της Αλιχνιώτισσας.
Είναι αφιερωμένος στη Ζωοδόχο Πηγή. Η προσωνυμία "Αλιχνιώτισσα" πιθανότατα προέρχεται από τα
γύρω αλώνια, όπου λίχνιζαν μετά το αλώνισμα το σιτάρι. Η επωνυμία "Αλιχνιώτισσα" δηλώνει ίσως
τη Παναγία που βοηθά να φυσήξει ευνοικός αέρας για το λίχνισμα. Ο ναίσκος είναι μονόχωρος με μοναδική θύρα εισόδου δυτικά. Η στέγη είναι δίρριχτη. Το μνημείο έχει ασβεστωθεί εσωτερικά και εξωτερικά στις δύο στενές πλευρές. Διακρίνεται όμως η τοιχοδομία με τον κεραμοπλαστικό διάκοσμο. Οι πλαγιοι τοίχοι είναι χτισμένοι και επιδιορθωμένοι με ασβεστόπετρες τοποθετημένες άτακτα με χρήση άφθονου κονιάματος. Η ανατολική όμως πλευρά, τμήμα της νότιας και το αέτωμα της δυτικής διασώζουν το αρχικό πλινθοπερίκλειστο σύστημα. |
|---|
| Η αψίδα είναι τρίπλευρη και έχει χτιστεί με λίθους ελαφρά επεξεργασμένους και
πλίνθους. Οι πλίνθοι τοποθετούνται απλές ή διπλές, στους οριζόντιους και κάθετους αρμούς χωρίς
ιδιαίτερη προσοχή. Το κάτω τμήμα της αψίδας είναι επιμελέστερο και οι οριζόντιες πλίνθοι δημιουργούν
ζώνες, πράγμα που δείχνει ότι η αταξία του ανωτέρου οφείλεται στις κατά καιρούς επισκευές του
μνημείου. Τη μεσαία πλευρά της αψίδας διατρυπά δίλοβο παράθυρο του οποίου σώζεται η διπλή σειρά
των πλίθινων τόξων που περιβάλονται από οδοντοτή ταινία. Υποθέτουμε πως ο κιονίσκος χώριζε τους
δύο λοβούς και ότι σχηματίζοταν δίλοβο φωτιστικό άνοιγμα. Αξίζει να σημειωθεί ότι από τα διπλά
πλίνθινα τόξα του παραθύρου τα εσωτερικά σε σχέση με τα εξωτερικά εισέχουν, φαινόμενο συνηθισμένο
στα μνημεία της εποχής του Δεσποτάτου. Ενδιαφέρον παρουσιάζει ο σωζόμενος κεραμοπλαστικός διάκοσμος του μικρού αυτού μνημείου της Βόνιτσας. Στο ανώτερο τμήμα της μεσαίας πλευράς της αψίδας διακρίνονται δύο οδοντοτές ταινίες. Ανάμεσά τους δημιουργείται ζωοφόρος μς τεθλασμένες γραμμές. Ο διάκοσμος αυτός θα συνεχίζοταν και στις πλάγιες πλευρές της αψίδας, αλλά δεν διατηρήθηκε εξαιτίας των συνεχών επισκευών. Στο αέτωμα πάνω από την αψίδα διατηρούνται ακόμη τρείς κεραίες πλίνθινου σταυρού. Στο δυτικό αέτωμα ανοίγεται κόγχη που περιβάλλεται από διπλά πλίνθινα τόξα. Εκεί έπερεπε να ήταν ζωγραφισμένη η Παναγία. Το ανώτερο τμήμα της δυτικής πλευράς και ολόκληρο το αέτωμα χτίζεται με πλίνθους που σχηματίζουν διάφορα σχέδια όπως ιχθυάκανθα με ομόρροπες γωνίες χωρίς συνδετικό κορμό και τεθλασμένη γραμμή, που με κάθετες πλίνθους και γωνίες δημιουργεί τα επαναλαμβανόμενα τρίγωνα, ένα διάκοσμο κάπως σπάνιο που τον συναντούμε στη δυτική πλευρά του βυζαντινού φρουρίου της Αρτας. |
Η κόγχη του Ιερού Βήματος. |
|---|
Η πλάγια όψη του Ι.Ν. |
Από τα ελάχιστα στοιχεία που διασώζει ο μικρός ναίσκος της Παναγίας της Αλιχνιώτισσας διαπιστώνουμε πως πρόκειται για όψιμο μνημείο της εποχής του Δεσποτάτου της Ηπείρου. Η τρίπλευρη αψίδα είναι ενδεικτικό στοιχείο των μνημείων αυτής της περιόδου. Το δίλοβο τοξωτό παράθυρο, που πλαισιώνεται ως κάτω με σειρές πλίνθων και περιβάλλεται από οδοντοτή ταινία, συνηθίζοταν την εποχή εκείνη. Διαπιστώνεται επίσης ότι η Αλιχνιώτισσα παρουσιάζει κεραμοπλαστικά και αρχιτεκτονικά στοιχεία που καλύπτουν όλους τους αιώνες από το 10ο ως το 15ο. Οι επικρατέστερες όμως ενδείξεις μας οδηγούν στο 14ο αιώνα όπου με μεγάλη πιθανότητα πρέπει να εντάξουμε το μνημείο. |
|---|