Ι.Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου κάστρου Βόνιτσας.


Φωτογραφία του Ι.Ν. από τη βόρεια πλευρά.
Στο δρόμο που οδηγεί απ' τη πόλη της Βόνιτσας στο Βενετσιάνικο Κάστρο βρίσκεται ο Ι.Ν. αφιερωμένος στη κοίμηση της Θεοτόκου. Εχει σχήμα ελεύθερου σταυρού, στεγάζεται με καμάρες και στο σημείο συνάντησης των κεραιών υψώνεται ευρύς κυλινδρικός τρούλλος με ψηλό τύμπανο. Στη βόρεια πλευρά τοποθετήθηκε δίλοβο καμπαναριό με αετωματική απόληξη.
O ναός είναι χτισμένος με ελαφρά επεξεργασμένες ασβεστόπετρες και κονίαμα. Στους οριζόντιους αρμούς του τυμπάνου του τρούλλου τοποθετούνται απλές στρώσεις πλίνθων και οδοντοτή γωνία περιτρέχει το γείσο. Στην πρόσοψη, πάνω απ' το υπέρθυρο τυφλό αψίδωμα ανοίγεται δίλοβο τοξωτό παράθυρο με διαχωριστικό κιονίσκο και επίθημα. Προς την ανατολική πλευρά του ναού δημιουργείται περιτειχισμένος περίβολος.

H πρόσοψη του Ι.Ν.

Αγιογραφίες στο τρούλλο.

Το εσωτερικό του Ι.Ν.

Ο Ευαγγελιστής Ματθαίος
Στον τρούλλο μόλις διακρίνεται ο Παντοκράτωρας με τις ουράνιες δυνάμεις γύρω του και τους ολόσωμους προφήτες που κρατούν ειλητάρια. Στα σφαιρικά τρίγωνα ζωγραφίζονται οι ευαγγελιστές με τα σύμβολά τους, ο Ματθαίος με τον άγγελο, ο Μάρκος με το λιοντάρι, ο Λουκάς με το μόσχο και ο Ιωάννης με τον αετό. Κάθονται στα γραφεία τους σε διάφορες στάσεις και γράφουν. Πίσω τους υψώνονται κτίρια. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι χρησιμοποιήθηκαν ως πρότυπα μικρογραφίες χειρογράφων.
Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης

Η Ακρα Ταπείνωση.
Ο ναός ήταν κατάγραφος. Με τον καιρό όμως, ίσως και με τις διάφορες επισκευές, τα περισσότερα τμήματα των τοιχογραφιών κατέπεσαν μαζί με τα επιχρίσματα.
Σήμερα στο ιερό σώζεται ο πρωτομάρτυρας Στέφανος. Εχει ανοιχτά τα χέρια, χωρίς να κρατάει θυμιατό ή λιβανωτίδα, και στο οράριό του που πέφτει πάνω στο λευκό κατάκοσμο στοιχάριο, γράφεται ο τρισάγιος ύμνος: ΑΓΙΟΣ ΑΓΙΟΣ ΑΓΙΟΣ.
Στην κόγχη της Πρόθεσης σώζεται "σχέδιο" του Χριστού στην Ακρα Ταπείνωση που δείχνει πως ο Αγιογράφος σχεδίασε το θέμα αλλά δεν το τελείωσε από άγνωστη αιτία.

Ο πρωτομάρτυρας Στέφανος.
Ο αγιογράφος είναι δόκιμος και πέρα από τη σχεδιαστική άνεση και τη ψιλοδουλεμένη πτυχολογία χρησιμοποιεί θερμά χρώματα. Οι αγιογραφίες πρέπει να τοποθετηθούν στο πρώτο τέταρτο του 18ου αιώνα.
Οι πληροφορίες για το μνημείο προέρχονται απ' το βιβλίο του Aθανάσιου Δ. Παλιούρα, "ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑ" των εκδόσεων ΑΡΣΙΝΟΗ