Ι.Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου (Παναγούλα) Βόνιτσας.


Ο Ι.Ν. από γειτονικό ύψωμα.
Η βόρεια πλευρά Ι.Ν.
Πέντε περίπου χιλιόμετρα από τη Βόνιτσα, στη τοποθεσία Αμαδερός βρίσκεται ο Ι.Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου ή Παναγούλα. Σχηματίζει ελεύθερο σταυρό με καμάρες και κυλινδρικό τρούλλο στο κέντρο. Το εσωτερικό είναι κατάγραφο και σύμφωνα με την υπέρθυρη επιγραφή ή αγιογράφηση έγινε το 1726 από τους Αλέξιο Σαμαρά από τον Αετό Ξηρομέρου και Στέγιο (ή Στέφανο) Αναγνώστου από τα Αγραφα, όταν Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αρτας ήταν ο Ιωαννίκιος (1723-1727)

+ΑΝΗΓΕΡΘΕΙ ΚΑΙ (ΑΝΙCΤΟΡΗΘΗ) ΟΥΤΟC Ο ΘΕΙΟC ΚΑΙ ΠΑΝ/CΕΠΤΟC ΝΑΟC (ΤΗC ΥΠ)ΕΡΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗC/ ΔΕCΠΗΝΗC (ΗΜΩΝ ΘΕ)ΟΤΟΚΟΥ ΚΑΙ ΑΓΗΠΑΡ/ΘΑΙΝΟΥ ΜΑΡ/(ΗΑC ΔΙΑ CΥ)ΝΔΡΟΜΗΣ ΚΑΙ ΕΞΟΔΟΥ/
ΤΟΝ ΕΥCΕΒ(ΕCTATON ΟΡΘ)ΟΔΟΞΟΝ ΧΡΙCΤΙΑΝΟΝ/ ΑΡΧΗΕΡΑΤ(ΕΒΟΝΤΟC ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΗΟΤΑΤΟΥ) ΚΑΙ ΛΟΓΙΟΤΑΤΟΥ Μ(ΗΤΡΟ)ΠΟΛΕΙΤΟΥ ΤΗC ΑΓΗΟΤΑΤΗC ΜΗ/ΤΡΟΠΟΛΕΟC Ν(ΑΥΠΑΚ)ΤΗ ΚΑΙ ΑΡΤΗC ΚΥΡΙΩ Κ/ΙΩΑΝΗΚΗ(Ω) ΕΠΗ ΕΤΟΥC AΨKS'/ ΕΝ ΜΗΝΗ (Φ)ΕΥΡΟΥΑΡΙΟΥ κζ ΕΝΔΙΚΤΗΟΝ Δ'/. χειρ ΑΛΕΞΙΟΥ (C)ΑΜΑΡΑ ΤΟΥ ΕΞ ΑΕΤΟΥ ΚΑΙ CΤ(ΕΡΓΙΟΥ;) ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ εξ αΓράφ(ων)
Η υπέρθυρη επιγραφή.


Η κόγχη του Ιερού Βήματος		 Στο τεταρτοσφαίριο της κόχης του Ιερού Βήματος τοποθετείται η Πλατυτέρα με το Χριστό σε μετάλλιο και δύο αγγέλους στα πλάγια, επίσης σε μετάλλια.
Στην κάτω ζώνη η παράσταση της Μετάδοσης και Μετάληψης των Αποστόλων στον καθιερωμένο τύπο.
Στη τρίτη ζώνη απεικονίζονται οι συλλειτουργούντες ιεράρχες Κύριλος, Αθανάσιος, Χρυσόστομος, Βασίλειος και Σπυρίδων.
Στο μέτωπο της κόγχης και στη καμάρα μπροστά τοποθετείται η Ανάληψη. Ο Χριστός παριστάνεται σε δόξα που τη καρτούν δύο άγγελοι.
Στα πλάγια της Πλατυτέρας ιστορείται η Λειτουργία των Αγγέλων, που απλώνεται στο βόρειο και στο νότιο τοίχο.
Στη κόγχη της πρόθεσης παριστάνεται ο Χριστός στην Ακρα Ταπείνωση με τα σύμβολα του πάθους και την παναγία και τον ιωάννη στα πλάγια. Στη συνηθισμένη θέση τοποθετείται το όραμα του Πέτρου Αλεξανδρείας. Η ζώνη των ολόσωμων αγίων αρχίζει από το νότιο τοίχο του ιερού με τους : Διονύσιο Αρεοπαγίτη και Γερμανό Κωνσταντινουπόλεως.
Στον τρούλλο τοποθετείται ο Παντοκράτορας με τις ουράνιες δυνάμεις και την Παναγία με τον Αγιο Ιωάννη τον πρόδρομο ανάμεσά τους. Χαμηλότερα στο τρούλλο υπάρχει η ζώνη των ολόσωμων Αγίων.
Στα σφαιρικά τρίγωνα ζωγραφίζονται οι ευαγγελιστές με τα σύμβολά τους, ο Ματθαίος με τον άγγελο, ο Μάρκος με το λιοντάρι, ο Λουκάς με το μόσχο και ο Ιωάννης με τον αετό. Κάθονται στα γραφεία τους σε διάφορες στάσεις και γράφουν. Ο εικονογραφικός τύπος είναι ίδιος με αυτόν στο Ι.Ν. Κοιμήσεως της θεοτόκου στο κάστρο.
Ο Παντοκράτορας στο τρούλλο.

Ο Ευαγγελιστής Λουκάς
Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης

Γενικά υπάρχει ένα πυκνό εικονογραφικό πρόγραμμα. Ολες οι σκηνές χωρίζονται μεταξύ τους με χοντρές γραμμές. Στόχος του αγιογράφου ήταν να απεικονίσει, όσο ήταν δυνατό περισσότερα θέματα και πρόσωπα, τάση που παρουσιάζεται στους περισσότερους αγιογράφους του 18ου αιώνα που ήταν συγχρόνως τοιχογράφοι και αγιογράφοι φορητών εικόνων. Δείχνει επιμέλεια στην απόδοση του σχεδίου, υπομονή στις λεπτομέρειες και συντηρητισμό στα φώτα και τα χρώματα. Ολες οι σκηνές είναι μικρών διαστάσεων για μνημειακή ζωγραφική, και γι' αυτό μένει κανείς με την εντύπωση ότι πρόκειται για αγιογράφο κυρίως φορητών εικόνων, ή ότι το μέγεθος αυτό του το επέβαλαν τα ανθίβολα φορητών εικόνων που είχε στη διάθεσή του.
Τεχνοτροπική σύγκριση με τις ελάχιστες αγιογραφίες της Παναγίας στο κάστρο, φανερώνει την ποιοτική σχέση της αγιογραφίας και των δύο μνημείων και την εξάρτησή τους πιθανότατα από το ίδιο συνεργείο αγιογράφων.
Οι πληροφορίες για το μνημείο προέρχονται απ' το βιβλίο του Aθανάσιου Δ. Παλιούρα, "ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑ" των εκδόσεων ΑΡΣΙΝΟΗ